26 maj 2017 Uroczystość nadania imienia ppłk. Adama Borysa ps. "Pług" skwerowi przy Szkole Podstawowej nr 9 w Gnieźnie

Skwer w Gnieźnie imienia podpułkownika Adama Borysa,

harcerza,  „cichociemnego”, dowódcy batalionu „Parasol".

 

Na zaproszenie Prezydenta Miasta Gniezna Tomasza Budasza oraz Komendanta Hufca ZHP harcmistrza  Macieja Siwiaka seniorzy harcerscy z Czerwonaka, Mogilna, Poznania, Słupcy, Trzemeszna, Wągrowca i Gniezna  wraz z Przewodniczącym Wielkopolskiej Rady Starszyzny i Seniorów hm. Pawłem Napieralskim uczestniczyli w uroczystościach nadania imienia podpułkownika Adama Borysa pseudonim „Pług” skwerowi przy Szkole Podstawowej nr 9 im. Mieszka I w Gnieźnie.

Pamiątkowy głaz, poświęcony został pamięci pierwszego dowódcy słynnego „Parasola”, który 75 lat temu został  jako „Cichociemny” zrzucony w umęczonym przez Niemców kraju. Głaz odsłonili Hubert Borys, syn Adama Borysa i prezydent Tomasz Budasz.

Zebranych – harcerzy, młodzież szkolną, delegacje, mieszkańców Gniezna i Witkowa powitała Arleta Wojdanowicz, dyrektor Szkoły Podstawowej nr 9 im. Mieszka I.

Z wielką radością przyjmujemy spuściznę dowódcy AK i wpisujemy tę postać w karty historii szkoły. Czujemy się zaszczyceni i jednocześnie zobowiązani do dbałości o pamięć dowódcy Batalionu Parasol. Od dziś nowy skwer będzie już zawsze przypominał, że pamięć o ludziach niezłomnych to nasz obywatelski obowiązek – powiedziała dyrektor A. Wojdanowicz.

Hubert Borys, syn Adama Borysa, w swym wystąpieniu przybliżył historię o swoim ojcu.

Zaszczycili uroczystość parlamentarzyści, samorządowcy, gnieźnieńscy harcerze,  młodzież szkolna, wojsko - żołnierze z Jednostki Wojskowej Agat z Gliwic oraz z Zespołu Bojowego C Jednostki Wojskowej Komandosów
z Lublińca.

Delegacje pod głazem złożyli wiązanki kwiatów.

W Bibliotece Publicznej Miasta Gniezna obejrzeliśmy wystawę poświęconą Adamowi Borysowi.

Podpułkownik Adam Borys urodził się 10 grudnia 1909r. w Niechanowie. Uczęszczał do Gimnazjum im. Bolesława Chrobrego (dzisiejsze I LO) w Gnieźnie, gdzie należał również do drużyny harcerskiej. We wrześniu 1939 r. został przydzielony do Ośrodka Zapasowego Artylerii nr 7 w Kielcach, był dowódcą baterii formowanego tam 55. Pułku artylerii lekkiej. Internowany na Węgrzech, przedostał się do Francji, gdzie pełnił służbę jako oficer zwiadowczy II dywizjonu 3. pułku artylerii lekkiej 3. Dywizji Piechoty, po czym w Wielkiej Brytanii przeszedł szkolenie dla skoczków - „cichociemnych”. W nocy z 1 na 2 października 1942 r. został zrzucony w okolicy Garwolina, by od 1 kwietnia 1943 r. pełnić funkcję zastępcy dowódcy największego z oddziałów dyspozycyjnych Kedywu Komendy Głównej AK-,,Motor30".

1 sierpnia 1943 r. powierzono mu organizację i dowództwo nowego oddziału Kedywu, przeznaczonego do likwidacji wyższych funkcjonariuszy aparatu okupacyjnego. Oddział złożony z żołnierzy wywodzących się z Grup Szturmowych Szarych Szeregów nosił kolejno kryptonimy - „Agat”, „Pegaz" i „Parasol”. Najgłośniejszą akcją tej jednostki - przekształconej wkrótce w batalion „Parasol” - był zamach na dowódcę SS i policji dystryktu warszawskiego, Franza Kutscherę. W czasie Powstania Warszawskiego Adam Borys dowodził batalionem „Parasol" walczącym na Woli, w składzie zgrupowania „Radosław". Tam 6 sierpnia został ciężko zraniony w rękę przez niemieckiego snajpera. Przeszedł dwie operacje, nie zgadzając się na amputację ręki, która do końca życia pozostała bezwładna. Po kapitulacji stolicy trafił do oflagu Zeithain. Aresztowany w lipcu 1945 r. przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego, został zwolniony dwa miesiące później na mocy amnestii.

Odznaczony m.in.: Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych.

Zmarł 27 sierpnia 1986 r. w Witkowie.

 

hm. Władysław Szymański, uczestnik historycznego spotkania.

Dodatkowe informacje